در محدوده ايران را ، كه به نظر مىرسيد در زمان سامانيان توسط دولتى محلى تحت فرمان اميران بومى آغاز شده است ، قطع كرد . عصر نفوذ ماهيّت ايرانى در قلمرو اسلام ، در حدود اواسط قرن پنجم هجرى قمرى / يازدهم ميلادى به پايان رسيد ، و اين زمانى بود كه سلجوقيان حكومت خود را تا آسياى مقدم توسعه داده بودند . بدين‌وسيله ايران مجددا - و اين‌بار به شكلى غير از اشكال گذشته - با مناطق قلمرو اسلامى تحت رهبرى بغداد - مناطقى كه بعدها از ابتداى عصر مغولان به‌صورت مملكتى متحد و يكپارچه درآمد امّا تحت رهبرى بيگانه دوباره تجزيه شد - مرتبط گرديد . از لحاظ فرهنگى اين وظيفه به ايران محوّل شد كه ماهيّت تركى فرهنگ اسلامى آسياى مقدم را حفظ كند . اينكه آن را نيز رها كرد ، نشان مىدهد كه چگونه بدون وقفه توان اين مردم پس از پذيرش اسلام همچنان باقى مانده بود .